Senat ustanowił rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy w uznaniu twórczości i dokonań jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcy polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową, artysty zajmującego się też reżyserią teatralną, szczególnie związanego z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym.

Poniższa wystawa prezentuje zbiory poświęcone drodze życia i twórczości polskiego reżysera, na której splotły się różnorodne zainteresowania i pasje Wajdy – od szkicu, malarstwa, przez kino, teatr i działalność muzealną. Jest to syntetyczny przewodnik po naszych bibliotecznych zasobach, który może pełnić rolę drogowskazu bibliograficznego dla wszystkich osób chcących poznać interesujący świat najsławniejszego polskiego reżysera.

Zapraszamy do obejrzenia pierwszej części wystawy, gdzie zaprezentowane zostały książki biograficzne, w tym również autobiografie – przede wszystkim wyczerpujący portret Wajdy stworzony przez Tadeusza Lubelskiego czy autorskie „Kino i reszta świata”. Szczególną uwagę w tym zestawieniu zwracają również najnowsze pozycje w zbiorach naszej książnicy. Są to między innymi pełne detali z planów filmowych „Notesy. 1942-2016” - wydane w czterech tomach zapiski reżysera, które stanowią dowód nieustannego przenikania się życia osobistego i pracy artystycznej Andrzeja Wajdy. „Trudny wiek” Andy Rottenberg, to z kolei książka łącząca losy artystów tego samego pokolenia – Aliny Szapocznikow, Andrzeja Wróblewskiego i Andrzeja Wajdy. Ciekawym punktem do dyskusji na temat postrzegania sztuki filmu i teatru przez reżysera jest również zbiór wywiadów z polskimi twórcami, które przeprowadził Stanisław Janicki w latach 60 XX wieku, gdzie młody Wajda wypowiada się o swojej wizji spektaklu na podstawie „Wesela” Wyspiańskiego. W naszych zbiorach posiadamy również numer Kwartalnika Filmowego z 1952 roku, w którym ukazał się artykuł studentów Łódzkiej Szkoły Filmowej Andrzeja Wajdy oraz Konrada Nałęckiego „Kompozycja obrazu w filmach dźwiękowych Eisensteina („Aleksander Newski” i „Iwan Groźny” cz. I)”.

Do zbiorów poświęconych reżyserowi należy również włączyć kolekcję opracowań krytycznych poświęconych dziełom filmowym i teatralnym reżysera, wśród których znaleźć można również pozycje zagraniczne. Zbiory te stanowią zarówno antologie filmoznawcze poświęcone konkretnym zagadnieniom w twórczości Andrzeja Wajdy, np. adaptacjom literatury czy ukazywaniu prawdy historycznej, jak również książki stanowiące analizę krytyczną wybranego filmu.

Kolekcja albumów poświęcona fotosom z planów zdjęciowych, a także plakatom filmowym i rysunkom stanowi zaś wizualne uzupełnienie teorii z przedstawionych wcześniej zbiorów. W tym zestawieniu nie mogło oczywiście zabraknąć publikacji „Filmy Andrzeja Wajdy w światowym plakacie filmowym” wydanej przez Łódzkie Muzeum Kinematografii oraz dwóch książek z projektu Wydawnictwa Multiart „Andrzej Wajda. Rysunki” oraz „Andrzej Wajda. To lubię. Inspiracje”.

W październiku minęło 10 lat od śmierci Andrzeja Wajdy, a jednak jego twórczość wciąż pozostaje niewyczerpanym tematem do dyskusji, o czym stanowią zawarte w wystawie liczne publikacje poświęcone jego osobie wydane po 2016 roku. To, co pozostało nam dziś jest jedynie powidokiem wspomnień o „ostatnim romantyku polskiego kina”, lecz jego filmy i idee nadal tworzą żywą opowieść o polskiej historii i sztuce.

Wystawę przygotowała Dorota Łuczyńska,

pracownik Działu Zbiorów Audiowizualnych

Na banerze fragment okładki z publikacji:
Andrzej Wajda ostatni romantyk polskiego kina, redaktor naczelny Tomasz Raczek,
Stowarzyszenie Filmowców Polskich, Warszawa 2017 Sygn. 680 FM

Nad wstępem okładka publikacji:
Wajda, redakcja Rafał Syska,
Muzeum Narodowe (Kraków), Kraków 2019 Sygn. 663 FM