Jesienią 1941 roku na rozkaz Heinricha Himmlera, do odizolowanego już i skrajnie przeludnionego getta w Łodzi (Litzmannstadt Ghetto), deportowano blisko 20 000 Żydów z Europy Zachodniej i Środkowej – m.in. z Berlina, Wiednia, Pragi, Frankfurtu, Luksemburga i Kolonii, realizując w ten sposób politykę "oczyszczania" terytorium Niemiec i Protektoratu Czech i Moraw z Żydów.

Ludność ta, zasymilowana i wychowana w kulturze zachodniej, zderzyła się z nieludzkimi warunkami sanitarnymi, głodem oraz bezwzględnym rygorem pracy narzuconym przez niemiecki zarząd i żydowską administrację Chaima Rumkowskiego. Transporty trafiały na stację kolejową Radegast w Łodzi od 16 października do 4 listopada 1941 roku. Każdego dnia przybywało około 1000 osób. Wydarzenie to, określane jako deportacja „Żydów zachodnich”, drastycznie zmieniło strukturę społeczną getta i zapoczątkowało kolejny, tragiczny etap polityki eksterminacyjnej.

Dla większości deportowanych z Zachodu pobyt w getcie łódzkim był jedynie przystankiem na drodze do śmierci. Nieprzyzwyczajeni do surowych warunków i ciężkiej pracy fizycznej w gettowych fabrykach (tzw. resortach), masowo umierali z głodu, wycieńczenia i chorób podczas mroźnej zimy 1941/1942. Ci, którzy przetrwali, zostali w większości wywiezieni i zamordowani w obozie zagłady Kulmhof w Chełmie nad Nerem oraz w komorach gazowych Auschwitz-Birkenau podczas ostatecznej likwidacji getta.

Poniższa wystawa prezentuje najważniejsze publikacje naukowe, źródłowe i dokumentalne, które pozwalają poznać logistykę tych deportacji, codzienne życie przesiedleńców oraz ich tragiczny epilog.

Zapraszamy do obejrzenia wystawy.

Wystawę przygotowała Iwona Jaroszek,
Dział Informacji Naukowej, Regionaliów i Bibliografii